Bij het Rijk werkten in 2025 160.016 fte. Dat is 47% meer dan in 2015.
Groeit het overheidsapparaat, terwijl automatisering de norm is? Hier staan de cijfers: hoeveel mensen er werken bij het Rijk, bij de hele overheid en bij gemeenten, wat dat kost en hoeveel er wordt ingehuurd. Met wat de cijfers wel en niet zeggen. En wat het kabinet nu van plan is: zo'n 25.000 fte minder.
Personeel van het Rijk, 2015–2025 (fte)
Het kabinet wil het Rijk kleiner maken: naar schatting 25.000 fte minder. Dat is 54% van de groei sinds 2018.
De kabinetten-Schoof en -Jetten hebben een bezuiniging op het ambtelijk apparaat in de begroting gezet. Het kabinet heeft een bedrag vastgelegd, geen aantal banen: hoeveel mensen het raakt, hangt af van waar het geld wordt gevonden. Het ministerie van BZK schat 'om en nabij de 25.000 fte'.
Zo loopt de bezuiniging op (per jaar)
25.000 fte, vergeleken met nu
Wie het raakt
Politie en Defensie doen niet mee, net als onder meer het gevangeniswezen (DJI), de veiligheidsdiensten, het Openbaar Ministerie en de ambassades. Het grootste deel komt daardoor terecht bij de ministeries, inspecties en uitvoeringsdiensten, zoals de Belastingdienst. Daar werken de meeste rijksambtenaren.
Hoe
Ongeveer een derde moet komen uit efficiency: maximaal 0,5% per jaar, het percentage dat het CPB reëel vindt. Voor de rest moet het kabinet kiezen wat de overheid anders, minder of niet meer doet. Die keuzes zijn nog niet gemaakt; het kabinet werkt ze binnen een half jaar uit.
Wat het kabinet leerde van eerdere bezuinigingen
'Op papier werden de bezuinigingen gerealiseerd, maar door nieuwe intensiveringen bleef de overheid groeien.' En over automatisering: 'De beloftes van minder kosten en formatie zijn echter niet ingelost.'
Externe inhuur door het Rijk
Ingehuurde krachten tellen niet mee in de fte van het Rijk, wel in de kosten. De norm is maximaal 10% van de personele uitgaven.
| Jaar | Bedrag | % van personele uitgaven |
|---|---|---|
| 2015 | € 1.109 mln | 9,6% |
| 2020 | € 1.944 mln | 12,2% |
| 2023 | € 3.260 mln | 15,4% |
| 2024 | € 3.668 mln | 15,4% |
| 2025 | € 3.270 mln | 13,1% |
Wat kost het apparaat van het Rijk?
In het openbaar bestuur werkten in 2025 638 duizend fte. Per 1.000 inwoners: 35,3, tegen 32,0 in 2015.
CBS-bedrijfstak 'Openbaar bestuur en overheidsdiensten': Rijk, Defensie, Politie, gemeenten, provincies, waterschappen en uitvoeringsorganisaties zoals UWV en SVB. Onderwijs en zorg tellen niet mee. In arbeidsjaren (fte).
| Jaar | Fte | Per 1.000 inwoners | Status |
|---|---|---|---|
| 2015 | 542.000 | 32,0 | Realisatie |
| 2019 | 541.000 | 31,2 | Realisatie |
| 2023 | 594.000 | 33,2 | Realisatie |
| 2024 | 616.000 | 34,2 | Voorlopig |
| 2025 | 638.000 | 35,3 | Voorlopig |
Hoeveel ambtenaren heeft een gemeente?
Elke gemeente moet in haar begroting en jaarverslag opgeven hoeveel fte zij heeft per 1.000 inwoners, wat het apparaat per inwoner kost en hoeveel zij inhuurt. Een landelijk overzicht daarvan bestaat niet: de gemeenten rekenen elk op hun eigen manier, en een grote stad heeft andere taken dan een dorp. Vergelijk daarom vooral de ontwikkeling binnen één gemeente.
| Gemeente | Fte per 1.000 inwoners | Apparaatskosten per inwoner | Externe inhuur |
|---|---|---|---|
| Amsterdam | 2021: 18,6 · 2024: 19,1 · 2025: 19,2 | € 2.316 (2025) | 15% (2025) |
| Utrecht | 2024: 14,85 In de begroting staat de kolom '2024' niet expliciet als realisatie. | — | — |
| Groningen | 2016: 11,2 · 2024: 13,8 De oude gemeente Groningen, vóór de herindeling met Haren en Ten Boer (2019). | — | — |
Wat deze cijfers wel en niet zeggen
- De bevolking groeide ook. Daarom staat het openbaar bestuur hierboven ook per 1.000 inwoners.
- Het Rijk zelf noemt als verklaringen onder meer nieuw beleid en ingehuurde krachten die in dienst kwamen (2018), corona, Groningen en de toeslagenaffaire (2020) en Defensie (2025).
- De drie totalen (Rijk volgens de JBR, het Rijk in brede zin, en het hele openbaar bestuur volgens het CBS) zijn verschillende groepen. Tel ze niet op en vergelijk ze niet met elkaar.
- Alle bedragen zijn nominaal: loonstijgingen en inflatie zitten erin.
- De 25.000 fte is een schatting van het ministerie, geen besluit. Of het Rijk echt kleiner wordt, zie je pas in de jaarrapportages van de komende jaren.